|
BAB 4 |
بَابُ الصَّلاَةِ عِنْدَ مُنَاهَضَةِ الحُصُونِ وَلِقَاءِ العَدُوِّ
BAB:
SOLAT DALAM KEADAAN MENUNGGANG KUDA KETIKA MUSUH DI HADAPAN
TARJAMAH AL-BAB;
وَقَالَ الأَوْزَاعِيُّ: «إِنْ كَانَ تَهَيَّأَ الفَتْحُ وَلَمْ يَقْدِرُوا
عَلَى الصَّلاَةِ صَلَّوْا إِيمَاءً كُلُّ امْرِئٍ لِنَفْسِهِ
Al-Awzaie
kata; jika keadaan perang yang tidak mampu untuk solat, maka solatlah secara
isyarat – bagi setiap individu, solat masing-masing.
[] Kemungkinan Al-Awzaie
berpendapat bahawa mengadap kiblat adalah syarat secara isyarat. Tergambar
lemah dari memberi isyarat pada ketika itu.
العسقلاني: وَيُحْتَمَلُ أَنَّ
الْأَوْزَاعِيَّ كَانَ يَرَى اسْتِقْبَالَ الْقِبْلَةِ شَرْطًا فِي الْإِيمَاءِ
فَيُتَصَوَّرُ الْعَجْزُ عَنِ الْإِيمَاءِ إِلَيْهَا حِينَئِذٍ
فَإِنْ لَمْ يَقْدِرُوا عَلَى الإِيمَاءِ أَخَّرُوا الصَّلاَةَ حَتَّى
يَنْكَشِفَ القِتَالُ أَوْ يَأْمَنُوا، فَيُصَلُّوا رَكْعَتَيْنِ،
Jika
tidak mampu solat secara isyarat, maka lewatkan solat sehingga selesai perang
atau sudah aman. Maka, hendaklah dia solat dua rakaat.
فَإِنْ لَمْ يَقْدِرُوا صَلَّوْا رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ،
Jika
tidak mampu, maka solatlah satu rakaat dengan dua sujud.
فَإِنْ لَمْ يَقْدِرُوا لاَ يُجْزِئُهُمُ
التَّكْبِيرُ، وَيُؤَخِّرُوهَا حَتَّى يَأْمَنُوا»
Jika
tidak mampu juga, maka tidak tidak juzukkan mereka. Dan mereka boleh lewatkan
solat sehingga aman.
[] Tidak memadai takbir, itu
adalah isyarat kepada khilaf. Ada pendapat
yang berkata, memadai solat dengan takbir sahaja. ini adalah pendapat al-Sauri.
Ibn Syaibah riwayatkan dari jalur ‘ATA’, SAID BIN JUBAIR dan ABU AL-BUKHTARI;
mereka kata: apabila berlaku pertembungan dua pihak yang berperang, lalu masuk
solat, maka hendaklah mereka kata: Subhanallah, walhamdulillah, walailalaha
Illah Wallahu Akbar. Itu adalah solat mereka tanpa perlu mereka ulang balik
solat mereka itu.
العسقلاني: قَوْلُهُ فَلَا يُجْزِيهِمُ التَّكْبِيرُ
فِيهِ إِشَارَةٌ إِلَى خلاف من قَالَ يُجزئ كالثورى وروى بن أَبِي شَيْبَةَ مِنْ
طَرِيقِ عَطَاءٍ وَسَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَأَبِي الْبُخْتُرِيِّ فِي آخَرِينَ
قَالُوا إِذَا الْتَقَى الزَّحْفَانِ وَحَضَرَتِ الصَّلَاةُ فَقُولُوا سُبْحَانَ
اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ
فَتِلْكَ صَلَاتُهُمْ بِلَا إِعَادَةٍ
[] Ada jemaah riwayatkan
daripada Ahmad berkata: solat khauf mesti ada baca, tasyahud dan salam.
Ada ulama lain pula kata, memadai
dengan takbir sahaja.
Daripada Jabir dan Ibn Umar:
memadai bagi mereka dengan satu takbir sahaja.
Abdul Wahab bin Bukt kata, jika
tidak mampu takbir, maka kadar niat sahaja.
رجب: ونقل جماعة عن أحمد، أنه قال: لابد في صلاة
الخوف من القراءة والتشهد والسلام. وذهب آخرون إلى أنهم يجزئهم التكبير.روي عن
جابر وابن عمر: تجزئهم تكبيرةٌ واحدة، وعن مجاهد والسدي. وكذا قال عبد الوهاب بن
بخت، وزاد: وإن لم يقدر على التكبير، فلا يتركها في نفسه. يعني: النية.
[] Majoriti ulama kata, selagi
tidak dapat satu rakaat, maka tidak boleh dinamakan solat. tidak disuruh jika
lemah dari solat. paling kurang yang warid dalam hadis berkenaan solat khauf
adalah satu rakaat. Kurang dari kadar satu rakaat, maka itu bukan solat.
رجب: ويستدل للجمهور بأن ما دون الركعة ليس
بصلاة، فلا يكون مأموراً به من عجز عن الصلاة، وأقل ما ورد في صلاة الخوف أنها
ركعة، فما دون الركعة ليس بصلاة، ولا يؤمر به في خوف ولا غيره، ولا يسقط به فرض
الصلاة.
وَبِهِ قَالَ مَكْحُولٌ
Makhul
turut berpendapat sebegini.
وَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ: " حَضَرْتُ عِنْدَ مُنَاهَضَةِ حِصْنِ
تُسْتَرَ عِنْدَ إِضَاءَةِ الفَجْرِ، وَاشْتَدَّ اشْتِعَالُ القِتَالِ، فَلَمْ
يَقْدِرُوا عَلَى الصَّلاَةِ، فَلَمْ نُصَلِّ إِلَّا بَعْدَ ارْتِفَاعِ
النَّهَارِ،
Anas bin
Malik kata: aku hadir ketika menunggang kuda dalam pengepungan TUSTAR ketika
hampir dengan subuh. Keadaan perang bersangat getir sehingga mereka tidak mampu
untuk solat. maka kami tidak solat kecuali selepas tengahari.
فَصَلَّيْنَاهَا وَنَحْنُ مَعَ أَبِي مُوسَى
فَفُتِحَ لَنَا،
Kami pun
tunaikan solat dalam keaaan kami bersama Abu Musa. lalu, diberikan kemenangan
kepada kami.
وَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ: وَمَا يَسُرُّنِي بِتِلْكَ الصَّلاَةِ
الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا
Anas bin
Malik kata: tidak dapat menutupi aku solat itu dengan dunia serta isinya.
[] IBN RAJAB: Solat Khauf adalah satu kaum solat sepertimana
Nabi solat. jika khauf itu berlaku lebih dari itu, maka solat masing-masing
dalam keadaan mengadap Qiblat; mereka rukuk dan sujud. Jika bertambah lagi
takut, maka lengahkan solat sehingga mampu solat, lalu mereka pun perlu qadha’.
ابن رجب: وصلاة الخوف: أن يصلي القوم كما صلى النبي -
صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - فإن كان خوف أكثر من ذلك صلوا فرادى، مستقبلي
القبلة، يركعون ويسجدون، فإن كان خوف أكثر من ذلك أخروا الصلاة حتى يقدروا،
فيقضوها
[] Jumhur ahli Ilmu
berpendapat, tidak harus lengahkan solat ketika perang. Hendaklah dia solat
dalam kadar kemampuannya. Hal ini kerana, tidak ada jaminan bahawa dia tidak
mati ketika itu.
رجب: وجمهور أهل العلم على أنه لا يجوز تأخير
الصلاة في حال القتال، وتصلى على حسب حاله، فإنه لا يأمن هجوم الموت في تلك الحال.
|
HADIS 945 |
945 - حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ جَعْفَرٍ البُخَارِيُّ[1]،
قَالَ: حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُبَارَكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي
كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ،
عَنْ
جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ،
قَالَ: جَاءَ عُمَرُ يَوْمَ الخَنْدَقِ، فَجَعَلَ يَسُبُّ كُفَّارَ قُرَيْشٍ
Daripada
Jabir bin Abdillah berkata: Umar datang pada hari perang Khandaq. Dia kutuk
kafir Quraish.
وَيَقُولُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا صَلَّيْتُ
العَصْرَ حَتَّى كَادَتِ الشَّمْسُ أَنْ تَغِيبَ
Umar
berkata: Wahai Rasulullah, aku belum solat asar sehingga hampir matahari
tenggelam.
فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّمَ: «وَأَنَا وَاللَّهِ مَا صَلَّيْتُهَا بَعْدُ
Nabi saw
pun jawab: Aku juga demi Allah, belum menunaikan solat lagi.
قَالَ: فَنَزَلَ إِلَى بُطْحَانَ، فَتَوَضَّأَ
وَصَلَّى العَصْرَ بَعْدَ مَا غَابَتِ الشَّمْسُ، ثُمَّ صَلَّى المَغْرِبَ
بَعْدَهَا
Jabir
berkata: Baginda pergi ke Buthan, lalu berwuduk dan solat asar selepas matahari
tenggelam. Kemudian baginda pun tunaikan solat maghrib selepas itu.
[] Ikhtilaf ulama berkenaan
kenapa Saidina Umar lewat solat semasa perang Khandaq itu;
a.
Ada kata, kerana lupa.
b.
Ada kata, sebab sebuk dengan
perang.
c.
Ada kata, sebab keuzuran taharah.
d.
Ada kata, sebelum turun ayat
solat khauf.
e.
Al-Bukhari pilih, kerana sebuk
dengan perang.
العسقلاني: وَنُقِلَ الِاخْتِلَافُ فِي سَبَبِ
تَأْخِيرِ الصَّلَاةِ يَوْمَ الْخَنْدَقِ هَلْ كَانَ نِسْيَانًا أَو عمدا وعَلى
الثَّانِي هَل كَانَ الشّغل بِالْقِتَالِ أَوْ لِتَعَذُّرِ الطَّهَارَةِ أَوْ
قَبْلَ نُزُولِ آيَةِ الْخَوْفِ وَإِلَى الْأَوَّلِ وَهُوَ الشُّغْلُ جَنَحَ
الْبُخَارِيُّ فِي هَذَا الْمَوْضِعِ
[] dari apa yang telah lepas dari tarjih, bahawa ayat solat
khauf diturunkan sebelum perang Khandaq.
العسقلاني: وَلَا يَرُدُّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ
تَرْجِيحِ كَوْنِ آيَةِ الْخَوْفِ نَزَلَتْ قَبْلَ الْخَنْدَقِ لِأَنَّ وَجْهَهُ
أَنَّهُ أَقَرَّ عَلَى ذَلِكَ وَآيَةُ الْخَوْفِ الَّتِي فِي الْبَقَرَةِ لَا
تُخَالِفُه
[]
MALIKIYYAH dan HANABILAH berpendapat bahawa solat tidak batal dengan sebab
banyak pergerakan dalam perang, jika ada keperluan terhadap itu.
العسقلاني: جَنَحَ الْمَالِكِيَّةُ وَالْحَنَابِلَةُ
لِأَنَّ الصَّلَاةَ لَا تَبْطُلُ عِنْدَهُمْ بِالشُّغْلِ الْكَثِيرِ فِي الْحَرْبِ
إِذَا احْتِيجَ إِلَيْه
[2/436] [8/406]
[1] Rajab:
شيخ البخاري، قيل: إنه ابن جعفر بن أعين البيكندي. وقيل: إنه ابن موسى بن
عبد ربه ابن ختّ البخلي، وكلاهما يروي عن وكيع
No comments:
Post a Comment